Dyscalculiebehandeling bij RID: hoe ziet dat eruit?

Dyscalculie

14 november 2024

dr. Anniek Vaessen

Een veelgestelde vraag van ouders: Hoe gaat dat ongeveer als je een dyscalculiebehandeling gaat volgen? In de behandelingen oefenen kinderen niet alleen met getallen en rekenen. Er is ook aandacht voor wat dyscalculie is en hoe het kind hiermee omgaat. Want lekker in je vel zitten is belangrijk om goed te kunnen leren.

Kinderen komen elke week 45 minuten naar RID bij een vaste behandelaar. Hier oefenen ze 40 minuten samen, en de laatste 5 minuten bespreken we met de ouder(s) hoe het gegaan is en wat er de komende week thuis geoefend kan worden.

De eerste keer dat een kind bij RID komt maken jullie kennis met de behandelaar. Die legt nog eens uit wat dyscalculie is en wat je tijdens de behandeling gaat doen. Ook is er tijd om alle vragen te beantwoorden die kinderen (en ouders) nog hebben.

Opbouw van de behandeling

De behandeling is opgebouwd in hoofdstukken, oftewel modules. Elke module gaat weer een stapje verder. Na een paar modules is er een herhalingsmodule, waarbij gekeken wordt of kinderen alles begrepen hebben en wat ze nog moeilijk vinden.

De volgorde van de modules staat vast: kinderen gaan er altijd in dezelfde volgorde doorheen. Dat is ook nodig, want de modules zijn een soort bouwstenen; eerst moet je de onderste bouwstenen goed neerzetten om te zorgen dat de rekentoren goed stevig opgebouwd wordt (lees ook onze blog ‘Dyscalculie: hoe werkt dat in je hersenen‘.

Tijdens de behandeling laat de behandelaar (via de website MijnRID) aan de juf of meester van een kind weten hoe de behandeling gaat. De juf of meester kan daar ook aan de behandelaar laten weten hoe het op school gaat. Daarmee stemmen we de behandeling goed op elk kind af.

De behandeling begint met de basis van het rekenen: de getallen

Getallen en sommen tot 10 

Tijdens de behandeling is er veel aandacht voor het begrip van getallen.Een belangrijk doel is dat kinderen leren om automatisch te weten welk getal(bv. ‘6’) hoort bij welk getalwoord (/zes/) en welke waarde dat getal heeft. Ook moeten ze leren wat de verhoudingen tussen getallen zijn (dus dat 7 groter is dan 6 maar kleiner dan 8).
Dit oefenen ze bijvoorbeeld door getallen op een getallenlijn te plaatsen. Of met het snel en automatisch tellen van groepjes voorwerpen. Of te oefenen met de volgorde van getallen, bv zet de getallen in de juiste volgorde: 7-3-8-5.

Ook leren kinderen om getallen tot 10 te splitsen. Dus ze leren bijvoorbeeld dat je 8 kunt splitsen in 4 en 4, of in 5 en 3, of in 6 en 2. Daarnaast leren kinderen om snel en goed plus- en minsommen tot 10 te maken. Deze sommen zijn erg belangrijk om ook goed te leren rekenen met grotere getallen.

Rekenen tot 20,100 en 1000

Als het rekenen tot 10 goed beheerst wordt, leren kinderen rekenen met getallen tot 20 en 100, en vanaf groep 5 ook met getallen tot 1000. Het lastige van het rekenen tot 20 en 100 is dat er soms sommen moeten worden uitgerekend waarbij je ‘over het tiental’ gaat. Dus bijvoorbeeld 14-6: hierbij moet je eerst 14-4 doen om op 10 te komen, en vervolgens 10-2. Dat is voor veel kinderen best lastig. Er wordt uitgelegd hoe dat werkt en samen met de kinderen zoeken we de goede manier om dit soort sommen op te lossen.

We doen dit door bijvoorbeeld met eierdozen, blokjes en staafjes goed te laten zien wat je nu eigenlijk doet als je een som als 14-6 uitrekent. Ook leren op een getallenlijn en met tekeningen de som uit te rekenen.

Zo werken we stapje voor stapje, terwijl er blijvend aandacht is voor het goed herhalen van het geleerde.

Bij het rekenen tot 1000 en hoger wordt ook het ‘cijferend’ rekenen aangeleerd: het uitrekenen van plus- en minsommen door ze onder elkaar te zetten. Dit is voor veel kinderen een fijne methode om dit soort sommen uit te rekenen omdat je deze strategie altijd op dezelfde manier kunt inzetten.

Keer en delen

Keersommen en deelsommen zijn voor veel kinderen (met of zonder dyscalculie) moeilijk. Natuurlijk kun je de tafels proberen in je hoofd te stampen, maar het helpt vaak ook als je begrijpt wát je nu eigenlijk doet als je 3×4 moet uitrekenen.

Daarom leren kinderen tijdens de behandeling ook goed begrijpen wat een keer- of deelsom in houdt. Dit doenwe door het uit te beelden met materiaal, door ze te laten tekenen, enz. Daarnaastwordt uitgelegd hoe je de sommen het beste kunt uitrekenen. Goed om te weten: kinderen hoeven niet per sé alle tafels uit het hoofd hoeft te kennen om sommen uit te kunnen rekenen. Soms kunnen ze doordat ze die éne keersom wel weten ook een andere (moeilijkere) som uitrekenen.

Bij leerlingen vanaf groep 6 wordt ook aandacht besteed aan grote keer- en deelsommen. Daarbij wordt veel aandacht besteed aan het begrip van de strategieën die je in kunt zetten om dit type sommen uit te rekenen.

Andere modules

Er zijn nog andere modules: bijvoorbeeld klokkijken en rekenen met tijd, kommagetallen, breuken, maten of procenten. Deze modules zijn niet voor iedereen bedoeld. Het ligt aan de leeftijd en ook aan datgene waar je kind moeite mee heeft. Bij bovenbouw leerlingen en leerlingen van het voortgezet onderwijs kies je er juist vaak voor om relatief meer aandacht te besteden aan deze complexere modules, omdat deze een belangrijk onderdeel van het rekenen op school vormen. Ook dan is het natuurlijk wel belangrijk dat de basis van het rekenen, het getalbegrip en de basisbewerkingen (plus, min, keer, deel) goed beheerst worden. Deze vormen immers het fundament waarop verder gebouwd moet worden. Tijdens de diagnostiek wordt gekeken naar welke onderdelen van het rekenen wel en niet beheerst worden en daar wordt de behandeling op aangepast.

Thuis aan de slag

Om te zorgen dat de behandeling helpt en de onderste bouwstenen weer sterk worden, moeten kinderen vaak oefenen. Elke dag ongeveer 20 minuten, vijf dagen per week.

We proberen het oefenen zo leuk mogelijk te maken. Thuis maken ze samen met de ouders oefenbladen én mogen ze elke dag op de computer oefenen. De oefeningen worden aangepast op wat het kind kan.

Ook als je klaar bent is het belangrijk dat je nog steeds 1 of 2 keer per week blijft oefenen.

Klaar? Elk kind kan nog een keer terugkomen!

Na ongeveer een jaar tot 1,5 jaar is de behandeling afgerond bij RID. Omdat we zeker willen weten dat het rekenen goed blijft gaan, nodigen we kinderen na een tijd uit om nog eens terug te komen voor een follow-up. Als ouders dat willen, kijken we dan nog een keer naar hoe het gaat met rekenen.

Soms is het fijn om samen nog wat te lezen over dyscalculie of wil je je als ouder/verzorger nog verder te verdiepen in dyscalculie. Onze leestips:

De dyscalculie survivalgids – Luc Descamps nl (ook voor dyslexie verkrijgbaar): De Dyscalculie Survivalgids legt aan kinderen uit wat dyscalculie is en hoe je ermee kunt omgaan.
Stomme sommen – Ellie Smulders nl: In dit boek beschrijven Raúl van twaalf en zijn moeder alles wat ze te weten zijn gekomen nadat Raúl de diagnose dyscalculie kreeg. Het is een gemakkelijk leesbaar, begrijpelijk boek, in de eerste plaats bedoeld voor kinderen.
Kinderen met dyscalculie –Annemie Desoete, Tom Braams: In dit boek bespreken de auteurs de soorten reken-stoornissen die kinderen kunnen hebben en hoe deze rekenproblemen kunnen worden onderzocht. Er worden veel tips en adviezen gegeven, en rekenmaterialen genoemd die goed inzetbaar zijn. Zowel voor ouders als voor docenten is dit een bruikbaar en praktisch boek.

Buikpijnsommen van Odiel Reef voor kinderen van 7 tot 9 jaar.
Tom is speciaal van F. Trommar voor kinderen tussen de 6 en de 12 jaar.
Milan in een Wereld zonder cijfers. Dit is een stripboek over dyscalculie. Achterin het stripboek staat informatie over dyscalculie voor ouders.

Voor kinderen: Aflevering klokhuis over dyscalculie
Voor ouders/verzorgers: Oudervereniging balans, hier kan informatie over dyscalculie worden opgezocht – balansdigitaal.nl

Wat kan RID voor jullie betekenen

Met een diagnostisch onderzoek kunnen wij vaststellen of er inderdaad sprake is van dyscalculie. Met een dyscalculie verklaring krijgt je kind recht op meer tijd voor het maken van toetsen bij vakken waarbij rekenen een rol speelt. Ook krijgt school advies hoe ze je kind het beste kunnen helpen.

Daarnaast bieden wij ook behandeling voor dyscalculie. Met een specialistische behandeling kunnen wij je kind vooruit helpen, in vaardigheid én zelfvertrouwen.

Een behandeling is eventueel ook mogelijk zonder voorafgaand diagnostisch onderzoek. Er vindt dan een kort rekenonderzoek plaats aan het begin van de behandeling.

Alles over onderzoek en behandeling