Professionalisering en deskundigheidsbevordering in het onderwijs: hoe bereik je meer?
Een schoolteam volgt een studiedag over spellingonderwijs. Iedereen doet enthousiast mee, er wordt volop gepraat, en aan het eind van de dag gaat iedereen naar huis met het gevoel: hier kunnen we mee verder. Een paar maanden later blijkt dat er in de lessen weinig veranderd is. Leerkrachten geven aan dat ze het te druk hebben, dat ze niet goed weten wat ze moeten kiezen of dat er onduidelijkheid is over hoe die studiedag past bij de rest van de (team)afspraken. En dan komt de vraag: wat heeft dit ons eigenlijk opgeleverd?
Komt het je bekend voor? Het gebeurt erg vaak. Scholen stoppen veel tijd en energie in scholing, met de beste bedoelingen. Maar professionalisering leidt niet vanzelf tot beter onderwijs.
Succesfactoren voor resultaat
De echte vraag is niet of je moet investeren in je team (dat is duidelijk), maar hoe je het zó aanpakt dat het ook echt iets verandert in de klas. Onderzoek helpt om dat beter te begrijpen.
Van Veen en collega’s (2010) laten al jaren zien dat leraren het meest leren, als wat ze leren direct te maken heeft met hun eigen klas. Niet over abstracte ideeën praten, maar met concrete vragen aan de slag gaan. Iets uitproberen, bespreken, bijstellen. Daar zit de groei.
Wat ook helpt, is samen leren. Niet ieder voor zich een training volgen, maar samen in gesprek over lessen, ervaringen en twijfels. Dat maakt leren minder vrijblijvend. Het zorgt ervoor dat verbeteringen niet alleen bij één leraar blijven hangen, maar zichtbaar worden in de hele school.
Daar tegenover staan losse bijeenkomsten die geen vervolg krijgen. Die blijven vaak hangen in goede bedoelingen. Scholen die duidelijke keuzes maken en activiteiten op elkaar afstemmen, bereiken meer. Dat blijkt keer op keer. En verandering kost tijd. Visscher en collega’s (2025) toonden recent aan dat professionalisering vooral effect heeft als het traject lang genoeg duurt en er begeleiding en feedback zijn. Pas dan verandert gedrag echt, en dus ook het leren van leerlingen.
“Professionalisering heeft alleen waarde, als het iets verandert in de praktijk van leerkrachten en leerlingen. Daar gaat het om.”
Wat nodig is, is deskundigheidbevordering vanuit die inzichten. Niet met dikke handboeken, maar afgestemd op wat er leeft in de school en in de klas. Bijeenkomsten die leren direct koppelen aan de dagelijkse praktijk. Het ontwikkelen van vakmanschap hoort bij het werk, niet erbovenop. Werken met gerichte doelen, de tijd nemen om stil te staan bij wat er gebeurt en zorgen dat kennis geborgd wordt in de organisatie.
Schoolleiders spelen daarbij een onmisbare rol. Zij bepalen de richting, creëren ruimte en houden de samenhang in de gaten. Zonder die voorwaarden blijft professionalisering een losse flodder, hoe goed de intenties ook zijn. Professionalisering heeft alleen waarde, als het iets verandert in de praktijk van leerkrachten en leerlingen. Daar gaat het om.
Gebruikte bronnen
Lees meerVan Veen, K., Zwart, R. C., Meirink, J. A., & Verloop, N. (2010). Professionele ontwikkeling van leraren: een reviewstudie naar effectieve kenmerken van professionaliseringsinterventies van leraren.
ICLON/Expertisecentrum Leren van Docenten.
Visscher, A. J., Dmoshinskaia, N., Pellegrini, M., & Rey‑Naizaque, A. (2025). When do teacher professional development interventions improve student achievement? A meta-analysis of 128 high-quality studies. Educational Research Review, 49, 100742. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2025.100742
Werken aan vakmanschap
RID ondersteunt scholen bij deskundigheidsbevordering op meerdere gebieden, waarbij bovengenoemde principes het uitgangspunt vormen. In onze teamtrainingen, coaching en leergang heeft evidence-informed werken een belangrijke rol. Maar bovenal houden wij het praktisch, zodat deelnemers direct het geleerde in de klas in kunnen zetten. Wil je van gedachte wisselen over wat jouw team verder kan helpen? Neem dan gerust contact op met onze onderwijsadviseurs.
Meer lezen
Boom Primair Onderwijs en RID Taal Rekenen bouwen samen aan nog krachtiger taal- en rekenonderwijs
Hoe ondersteun je NT2-leerlingen in de klas?
