Met gerichte leesondersteuning groeien leerlingen op Expertisecluster Nexus SO en SBO stap voor stap

“De leesresultaten op onze school bleven al jaren achter, vooral op het gebied van technisch lezen,” vertellen Charlotte en Yolanda. “We hebben daar externe hulp voor gezocht. Ook omdat dit werkdrukverlagend zou werken voor collega’s. Zij kunnen dan in die tijd dat de kinderen worden begeleid door RID ook andere dingen doen waar ze anders niet aan toekomen. Het gaat ook om zo’n grote groep leerlingen op deze school dat we de expertise hiervoor beter konden inhuren. Daarbij was de insteek duurzaam, omdat je het uiteindelijk door coaching als team zelf kunt uitoefenen.”

Vooraf waren de verwachtingen van de samenwerking eigenlijk blanco. Charlotte legt uit dat dit ook te maken had met de doelgroep van de school. “We vonden het wel spannend, omdat het een bijzondere doelgroep is. De leerlingen hebben vanwege leer- en gedragsproblemen veel extra ondersteuning nodig. Het gaat met name om kinderen in de leeftijd van 7 tot 13 jaar. Hun ondersteuningsbehoefte ligt niet alleen bij lezen. Deze kinderen hebben extra ondersteuning nodig op het gebied van gedrag en/of leren. Vaak hebben zij al een lastige periode op de vorige school gehad waardoor het zelfvertrouwen laag ligt.”

Toen Lonneke, Remedial Teacher bij RID, op Nexus startte, viel al snel op hoe goed zij aansluiting vond bij de leerlingen. Charlotte vertelt: “Het ging meteen al supergoed. Na anderhalf jaar kreeg ze pas te maken met een boze leerling die moeite heeft met emotieregulatie, en dat is heel bijzonder. Meestal loop je daar al veel eerder tegenaan. En ze vraagt bijna nooit om hulp. Ze redt het gewoon.”

Volgens Charlotte heeft Lonneke precies de juiste competenties en vaardigheden in huis om aan te voelen wat de kinderen nodig hebben. “Ze doet het boven verwachting goed. We zijn vol lof over haar. Voor volgend jaar schakelen we weer precies dezelfde ondersteuning in, en alleen met Lonneke.” De samenwerking met RID wordt door Charlotte en Yolanda als nauw en vertrouwd ervaren. “Lonneke voelt inmiddels als een collega,” vertelt Charlotte. “We hebben veel contact met haar. Ze stuurt altijd alle verslagen toe en zoekt een-op-een contact met iedereen, van intern begeleider tot leerling. Ze staat overal voor open en is altijd bereikbaar voor ons.” Wat Charlotte vooral opvalt, zijn haar pedagogische vaardigheden. Niet alleen tijdens de begeleiding en toetsing, maar ook in het vergroten van de motivatie van leerlingen. “Ze speelt daar goed op in.”

De RT-begeleiding wordt op Nexus in kleine groepjes georganiseerd. “We werken in groepjes van drie tot vier kinderen, want meer kan niet vanwege het gedrag van sommige kinderen en de samenstelling van de groep op dat moment,” legt Charlotte uit. In totaal zijn er veertien groepen verdeeld over drie mensen. De school telt ongeveer 150 leerlingen, met gemiddeld maar vijftien leerlingen per klas.

Zorgvuldige afstemming en korte lijnen

De afstemming met leerkrachten en intern begeleiders is een belangrijk onderdeel van de aanpak. Yolanda vertelt dat er twee keer per jaar wordt getoetst. Na de toetsen worden alle kinderen apart besproken. “Dan kom ik er ook bij. Naast deze evaluaties en handelingsplannen werken we ook met logboeken. Daardoor kunnen we beter inchecken als er tussendoor iets speelt.” Dat is belangrijk, omdat de problematiek van leerlingen divers is. “Veel kinderen hebben leerproblemen door een laag IQ, een lage verwerkingssnelheid of bijvoorbeeld dyslexie. Soms hebben ze al lang geen onderwijs gehad, omdat ze zijn uitgevallen.” Juist daarom ervaren Charlotte en Yolanda het als helpend dat RID veel expertise in huis heeft. “Daardoor profiteren we optimaal,” vertellen ze. Tegelijkertijd hopen ze dat leerkrachten op school in de toekomst ook steeds meer kunnen betekenen binnen het geheel.

De communicatie over de voortgang en resultaten van leerlingen verloopt zorgvuldig, maar vraagt ook om geduld. Charlotte en Yolanda geven toe dat de eerste opbrengsten niet meteen positief waren. “Het heeft best lang geduurd. Dat komt ook door de hele context. Deze kinderen leren veel langzamer.” Toch zagen ze na verloop van tijd verandering. “Op een gegeven moment ging het steeds beter. Toen hebben we samen met Lonneke de vlag uitgehangen. Kinderen met een supergrote achterstand boeken nu eindelijk vooruitgang.”

Meer plezier en minder weerstand

De ontwikkeling van leerlingen is niet altijd direct zichtbaar in toetsresultaten. Soms lijkt het een periode stil te staan. Toch zien Charlotte en Yolanda belangrijke veranderingen, vooral in houding en motivatie. “De meeste kinderen krijgen meer plezier in lezen,” vertellen ze. Soms gaat het om leerlingen in groep 7 of 8 die eindelijk kunnen lezen op groep 3-niveau, terwijl ze eerder nog geen letters konden plakken. Of leerlingen na afloop van het traject beter kunnen aansluiten in de klas, vinden Charlotte en Yolanda lastig om te zeggen. Daarvoor is de ontwikkeling van de leerlingen te specifiek. Wel zien ze dat leerlingen met minder weerstand lezen. “Daar ligt voor ons het succes en de winst. Het wordt waarschijnlijk ook nooit echt hun hobby, maar door te vragen wat ze willen lezen, wordt het leesplezier wel groter. Dat helpt.”

Daarbij benadrukken ze dat lezen niet los gezien kan worden van andere factoren. Gedrags- en leerproblematiek spelen een grote rol. Bij een deel van de leerlingen ontbreekt een stevig fundament, bijvoorbeeld door een lastige thuissituatie of een diagnose zoals een taalontwikkelingsstoornis. “Er is vooral behoefte aan structuur. Met OefenKr8 weten ze precies wat ze moeten doen: het missieboek, verhalenboek en dan nog een spelletje.”